UZM. PSK. ASLIHAN TOPYAY(obezite)
Duygusal
Yeme Problemini Nasıl Durdurabiliriz?
Duygusal olarak en zayıf olunan anlarda çoğu
insan bilinçli ya da bilinçsiz bir biçimde rahatlamak için yiyeceklere yönelir.
Ama duygusal yeme, yani stres, öfke, kaygı,
sıkıntı, üzüntü ve yalnızlık gibi olumsuz duyguları gidermek ya da bastırmak
için yemek yemek, kilo verme çabanızı sabote edecektir.
Majör yaşam olayları örneğin; sağlık
problemleri, yoğun ve stresli bir iş günü,
işsiz kalma, boşanma, kötü hava ve ya yaşam rutinindeki değişiklikler gibi
günlük problemler fazla yemeye yol açan duyguları tetikleyebilir.
Neden olumsuz duygular fazla yemeye yol açar?
Bazı yiyeceklerin bağımlılık yapma özelliği
vardır. Örneğin, çikolata gibi lezzetli yiyecekler yediğimizde bedenimiz
mutluluk opiatları yani hormonları salgılar. Bu “ödül” gibi algılanarak belirli
duygularla belirli yiyeceklerin eşleşmesine neden olur.
Yiyecekler
aynı zamanda dikkatin dağılmasına yardım eder. Eğer gelecekteki bir
olayı düşünüp endişeleniyorsanız ya da daha önce olmuş bir durumu tekrar
sıkıntıyla hatırlıyorsanız sizi rahatlatan yiyecekleri yiyerek dikkatinizi bu
konulardan uzaklaştırabilirsiniz. Fakat bu sadece geçici bir çözümdür. Maalesef yiyeceklerle işiniz bittiğinde
endişeleriniz fazla yemenin verdiği suçluluk duygusunun eklenmesiyle katlanarak
geri dönecektir.
Yeme alışkanlıklarınızın kontrolünü nasıl
tekrar kazanabilirsiniz?
Duygusal yeme probleminizi durdurmak için
aşağıdaki önerileri deneyebilirsiniz:
·
Gerçek açlık duygusunu tanımayı öğrenin. Açlığınız
fiziksel mi yoksa duygusal mı? Sadece bir kaç saat önce yediyseniz ve midenizde
bir guruldama yoksa muhtemelen gerçekten aç değilsinizdir. Kazınma duygusunun
geçmesi için kendinize bir kaç dakika verin.
Farkı nasıl ayırt
edebiliriz?
1.
Duygusal açlık aniden gelir, fiziksel açlık
aşamalı olarak gelişir.
2.
Aç mideye bağlı olmayan ve boşluk doldurmak için yapılan yemek eylemi
belirli yiyeceklere yönelir. Örneğin; kurabiye, pizza, çikolata, çerez, börek
gibi. Aç olduğunuz için yediğinizde ise seçenekler daha fazladır.
3.
Duygusal açlık hemen tatmin edilmesi gereken
bir şeydir fakat fiziksel açlık bekleyebilir.
4.
Mideniz dolu olduğu halde duygusal bir
ihtiyacınızı karşılamak için yiyorsanız büyük ihtimalle yemeye devam edersiniz.
Ama aç olduğunuz için yiyorsanız doyduğunuzda duracaksınızdır.
5.
Duygusal yeme arkasında suçluluk duygularını
bırakır, fakat fiziksel açlık bunu
6.
size
yapmayacaktır.
·
Sizi nelerin tetiklediğini bilin. Önümüzdeki birkaç
gün, ne yediğinizi, ne kadar yediğinizi, yerken ne hissettiğinizi ve ne kadar
aç olduğunuzu yazın. Zamanla, olumsuz yeme alışkanlıklarınızı ortaya çıkaran
durumları görebilir ve bunları tetikleyen şeylerden uzaklaşabilirsiniz.
·
Rahatlamak için başka bir yere bakın. Bir çikolata
paketini açmak yerine, yürüyüş yapın, müzik dinleyin, bir arkadaşınızı arayın.
Çevrenize bu durumu anlatın ve bu konuda
yardım isteyin.
·
Abur cuburları etrafınızda bulundurmayın. Duygusal yeme
atağı geldiğinde abur cuburlar veya yüksek kalorili yiyecekler etrafınızdaysa
kendinizi kontrol etmeniz kolay olmayabilir. Bu nedenle bu tür yiyecekleri evde
bulundurmamak veya mevcut durdukları dolapların yerlerini değiştirmek
farkındalığınızın artmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca kendinizi aç ve üzgün,
sıkıntılı hissettiğinizde alış verişe çıkmayın.
·
Sağlıklı yiyecekler atıştırın. Eğer öğünler
arasında bir şeyler yemeye ihtiyaç duyuyorsanız taze meyve veya domates,
salatalık, yağsız mısır gibi yiyecekler tercih edin.
·
Dengeli bir beslenme programı oluşturun. Vücudunuzun
ihtiyacı kadar gerekli besinleri almıyorsanız duygusal yemeye eğiliminiz
artacaktır. Örneğin vücudunuzun ihtiyacı olan şekeri meyveden almadığınızda
çikolata, şeker gibi yiyeceklere yönelebilirsiniz. Düzenli aralıklarla
yediğinizde ise bu sorun ciddi oranda azalacaktır.
·
Düzenli egzersiz yapın ve dinlenmeyi unutmayın. Bedeniniz dinlenmiş
ve zinde olursa bu durum ruh halinizi de olumlu etkiler. Böylelikle stresle
başa çıkabilmeniz kolaylaşır.
Her
şeye rağmen duygusal yeme problemi
yaşayıp fazla yediyseniz kendinizi affedin ve ertesi gün taze bir başlangıç
yapın. Deneyimlerinizden bir şeyler öğrenmeye çalışın ve gelecekte
karşılaşabileceğiniz durumlar için bir plan yapın. Yeme alışkanlıklarınızda
yapmayı başardığınız pozitif değişimlere
odaklanmayı unutmayın.